Stichting Quast

stichting voor queer art

 
 


Vroeger en Nu

Met de foto expositie Vroeger en Nu wilde Pride Photo Nijmegen laten zien hoe beeldvorming rond homoseksualiteit in korte tijd veranderd is. Op de expositie waren foto's van nu te zien naast foto's van 25 jaar geleden.

Ien Dales. Foto: Ineke Duursema (1989)


Burgemeester Ien Dales plakt op Plein 44 het eerste affiesje van het project Geschopt Gepakt Geslagen. Mei 1989. Collectie Lesbisch Archief.

Hubert Bruls. Foto: An Stalpers (2012)


Huidig burgemeester Hubert Bruls tijdens de tiende editie van Roze Woensdag. Veranderde beeldvorming.

In 1990 maakten de Nijmeegse fotografen An Stalpers en Ineke Duursema in op dracht van Villa Lila de serie Het kan ook anders. Daarin verbeeldden zij hun visie op homoseksualiteit. Zelf verwoordden ze het zo: "is er bij andere gelegenheden vaak aandacht voor problematiek, nu gaat het om trots, levenslust en schoonheid". Ze wilden met hun foto's niet alleen documenteren maar ook inspireren. De foto's van 1990 werden ter inspiratie voorgelegd aan fotografen van Nu met het verzoek om er vanuit hun huidige visie eigen beelden aan toe te voegen. We waren benieuwd wat er veranderd was in de manier van fotograferen. Spreken de thema's van Vroeger ook Nu nog tot de verbeelding? Of richten we onze blik op andere thema's? Zo wilden we achterhalen hoe beeldvorming in de loop van de tijd is veranderd.

De opening van de expositie vond plaats op 5 juni 2015 in Het Roze Huis Nijmegen. De volledige tekst van het openingspraatje kunt u hier downloaden.


Kinderen



Kinderen doen het altijd goed op foto’s. Dat was in 1990 ook zo maar die foto werd toch vooral heel bijzonder gevonden omdat ze twee papa’s toont. Ook Hetty Ermers fotografeerde ouders met kinderen. Zij is een van de ruim 200 professionele fotografen in Nijmegen. Het overgrote merendeel van hun omzet komt uit love-shoots, huwelijksfotografie en baby-foto’s. Bij een onderzoek in december 2014 blijkt slechts een van deze fotografen op zijn bedrijfssite reclame te maken met een foto van een “homo-huwelijk”. Maar Hetty laat in haar foto zien dat de aandacht van de ouders naar de baby is verschoven. Zoals het hoort in echte baby-foto’s. 


Polychromatografie



Een ouderwets woord voor meerkleuren fotografie. De serie Het kan ook anders werd in 1990 geschoten in zwart/wit. Nu wordt er vrijwel uitsluitend in kleur gewerkt. Dat weerspiegelt ook de verkleuring van de homo/lesbische beweging. De ene foto toont een groep witte Nijmeegse bezoekers van de verregende Roze Zaterdag in Enschede (1987). Het motto was het Oosten bedolven onder Roze Golven. De foto ernaast toont de eerste Marokkaanse boot bij de Canal Parade. Een foto van Jet Budelman die nu in Amsterdam werkt en is aangesloten bij de Beeldunie.


Globalisering



De digitalisering heeft de razendsnelle globalisering van de homoseksualiteit (mede) mogelijk gemaakt. Dat geldt ook voor beeldvorming rond gender en seksuele diversiteit. Ook de grenzen van Nijmeegse blikveld zijn verruimd. De even radicale en vrolijke Nijmeegse pottenradio van 1990 contrasteert scherp met de foto Ali knipt Ster (natuurlijk binnenshuis). Leo van Adrichem fotografeerde Ali in Teheran terwijl hij zijn hondje verzorgt. Op homoseksualiteit staat in Iran de doodstraf. En ook Ster loopt de kans om opgepakt te worden. Vandaar “natuurlijk binnenshuis”. En Ali? Ali is inmiddels gevlucht naar Nederland en woont nu in  Nijmegen.


Het persoonlijke is...


Het persoonlijke is politiek. Omgekeerd geldt dat ook. De foto’s van Loeki Bentlage gaan over haar eigen ontwikkeling. Zij koos voor een foto van het zelfbewuste team van het Lesbisch Archief Nijmegen. Zij gingen toen de verborgen geschiedenis van lesbische vrouwen herontdekken en bewaren. En de foto Lesbo-Uit de kast, in de kast! Laat zien hoe wij de vruchten plukken: “Vol trots en glorie prijkt bij mij thuis de Lesbo geschiedenis op mijn boekenplank (…).


lgbTqia



Volgens menigeen was een van de vrouwen op de foto uit 1990 te mannelijk. Vooroordeelbevestigend vond men. Inmiddels is het homoseksuele alfabet nogal uitgebreid en de T volop aanwezig in de beelden van NU. Ook Frans Eppink, een van de hofleveranciers van de Nijmeegse beweging, bracht dit in zijn serie Ontmoeting in beeld. Hij laat zien dat ook het denken over beeldvorming en gender verandert.


Uit beeld...


Geen van de deelnemende fotografen koos de foto Op de Baan als inspiratie bron. De anonieme ontmoetingsplaatsen zijn heus niet verdwenen. Nu ja wel uit beeld, kennelijk. De rol die internet nu speelt in het leggen van contacten ontbreekt. Ook waren er maar weinig jongeren in beeld. Hier wreekt zich de vergrijzing van de curator en zijn netwerk… En ook opvallend is de afwezigheid van Queer fotografie. Volgend jaar misschien?


Alle zwart/wit foto's op deze pagina zijn afkomstig uit de serie Het kan ook anders van An Stalpers en Ineke Duursema van Fotografica Nijmegen.Overige foto credits: in de tekst.